Câu lạc bộ Nhiêp ảnh Lao động Hà Nội (trước 1985) - nơi ươm mầm cho nhiếp ảnh Thủ đô

Sau 1975, đất nước được thống nhất, cả nước dồn tâm lực vào khắc phục hậu quả chiến tranh và xây dựng Chủ nghĩa xã hội. Sự đi lại, giao thương giữa hai miền Nam – Bắc đã trở nên nhộn nhịp, làm cho bộ mặt Hà Nội nói riêng và miền Bắc nói chung được phong phú và khởi khắc.

08:12 - 05/12/2011

Về lĩnh vực nhiếp ảnh cũng hòa nhịp đó mà phát triển nhanh chóng, nhất là về máy móc, vật tư, thiết bị. Không chỉ hiếm hoi, đơn điệu với những chiếc máy ảnh Gioocki, Phết, Êxza, Zenhit, Pratika… của Liên Xô và Cộng hòa dân chủ Đức trước đây, trên thị trường đã có rất nhiều máy ảnh của các nước và các hãng khác như: Canon, Yasyca, Pentac, Ricon… (máy Nikon lúc đó còn rất hiếm). Cũng phải nói thêm rằng, ngoài đường giao thương Bắc – Nam, máy móc, thiết bị nhiếp ảnh còn đến Hà Nội và Việt Nam bằng đường của các thủy thủ Công ty tầu biển Vosco và của những người Việt Nam ở nước ngoài gửi về.

Đời sống kinh tế của người dân đã khá hơn, nhu cầu được chụp ảnh làm kỷ niệm hoặc ghi lại những sự kiện, hội nghị… và người cầm máy ảnh cũng tăng lên nhanh chóng, nhất là trong lực lượng công nhân, viên chức Thủ đô. Đứng trước nhu cầu đó, vào cuối năm 1970 và đầu những năm 1980 – Liên hiệp Công đoàn thành phố Hà Nội phối hợp với Hội Nghệ sĩ Nhiếp ảnh Việt Nam đã mở nhiều lớp học nhiếp ảnh cho cán bộ, công nhân, viên chức thủ đô. Địa điểm các lớp học được tổ chức tại Câu lạc bộ Lao động, số 1 Tăng Bạt Hổ (nay là Cung Văn hóa thể thao Thanh niên Hà Nội), mỗi khóa học kéo dài 5 tháng, mỗi tuần tập trung học 2 ngày. Giáo viên giảng dạy là những nghệ sĩ nhiếp ảnh nổi tiếng như: Võ An Ninh. Đinh Đăng Định, Đỗ Huân, Phạm Thành, Phạm Tuệ, Đan Quế, Phạm Thái Tri, Nguyễn Đức Chính, Vũ Quang Huy, Tạ Hải… Lý luận và mỹ học có nhà giáo Nguyễn Long. Các lớp học cơ bản được học những bài mở đầu về nhiếp ảnh như: Lịch sử nhiếp ảnh thế giới và Việt Nam; Khái niệm về nhiếp ảnh, về máy ảnh, về buồng tối, tráng phim và in – phóng ảnh…. Các lớp học dành khá nhiều thời gian đi chụp tại các xí nghiệp, nhà máy và chụp phong cảnh, ghi lại những hình ảnh hoạt động sôi nổi của các đơn vị và cá nhân lao động tiên tiến, sản xuất giỏi như: Nhà máy dệt 8-3, Xí nghiệp vận tải ô tô số 3, Anh hùng lao động – Giám đốc nhà máy Thiết bị Bưu điện Trần Công Biên, Bến cầu phao Chương Dương… Sau khi đi chụp về có buổi các học viên được các thầy, cô giáo nhận xét đánh giá chất lượng những bức ảnh đã chụp. Cuối khóa học có lễ bế giảng và triển lãm ảnh của các hội viên. Kết thúc khóa học, học viên được cấp giấy chứng nhận do Hội Nghệ sĩ Nhiếp ảnh Việt Nam và Liên hiệp Công đoàn thành phố Hà Nội cấp.

Có thể nói các khóa học nhiếp ảnh với thời gian chưa nhiều nhưng các nghệ sĩ nhiếp ảnh và các thầy, cô đã trang bị cho học viên khá đầy đủ những kiến thức cơ bản về nhiếp ảnh giúp học viên tự làm thành thạo từ khi bấm máy đến tráng phim, in phóng, chấm sửa để cho ra đời những tấm ảnh với đầy đủ những yêu cầu về kỹ thuật và nghệ thuật, giúp họ tin tưởng, vững vàng bước vào thực hiện những ước mơ trong sự nghiệp nhiếp ảnh.

Từ những lớp học và hoạt động nhiếp ảnh của Câu lạc bộ, những tay máy xuất sắc đã được két nạp là hội viên của Hội Nhiếp ảnh nghệ thuật Hà Nội và Hội Nghệ sĩ Nhiếp ảnh Việt Nam. Một số trở thành nhiếp ảnh gia, những nhà báo như: Đào Quang Minh, Hoàng Minh, Ngọc Thái, Bùi Hà, Vũ Văn Mạnh, Trần Thắng, Nguyễn Đình An, Mỹ Lan, Nguyễn Đoàn, Nguyễn Đình Toán, Đào Duy Mười… Và chắc chắn còn nhiều những học viên của các khóa học trên vẫn đang cầm máy, vẫn đang hoạt động nhiếp ảnh trong các cơ quan, nhà máy và cả nước ngoài… nhưng còn “mai danh ẩn tích”.

Từ ngày 1 tháng 9 năm 1985, Cung Văn hóa Lao động hữu nghị Việt Xô Hà Nội được khánh thành và đi vào hoạt động, bộ máy quản lý và hoạt động của Câu lạc bộ Lao động được chuyển về đây. Đến ngày 30 tháng 10 năm 1985 Câu lạc bộ Nhiếp ảnh công nhân Thủ đô thuộc Cung Văn hóa Lao động hữu nghị Việt Xô được thành lập mà đa số thành viên là những học viên các khóa học trước đây của Câu lạc bộ Lao động số 1 Tăng Bạt Hổ. Trên cơ sở nền tảng ấy các lớp học về nhiếp ảnh – có thêm quay phim, cùng hoạt động của Câu lạc bộ nhiếp ảnh Cung văn hóa Lao động hữu nghị Việt Xô vẫn được duy trì cho đến bây giờ.

Từ những lớp học nhiếp ảnh đầu tiên của Câu lạc bộ Lao động Hà Nội đến nay 30 năm đã qua, một chặng đường khá dài, những nghệ sĩ nhiếp ảnh – những người thầy giáo – những bàn tay ươm mầm đã yên giác ngàn thu như: Võ An Ninh, Đỗ Huân, Phạm Thái Tri, Nguyễn Long và có cả học viên như: Trọng Bình, Võ An Lập cũng không còn nữa nhưng những lớp học trò – những nghệ sĩ nhiếp ảnh, những nhà báo, những nhiếp ảnh gia hiện tại và tương lai với tay máy vững vàng được ươm mầm từ câu lạc bộ Lao động trước 1985 và sau là Cung văn hóa Lao động hữu nghị Việt Xô vẫn đơm hoa kết trái, đóng góp cho sự phát triển của Nhiếp ảnh Việt Nam ngày càng rạng rỡ.

Xin giới thiệu những gương mặt của thầy và trò một số lớp học trên qua những bức ảnh còn lưu giữ được:

01a_resize.jpg

Nghệ sĩ nhiếp ảnh Võ An Ninh với học trò lớp nhiếp ảnh Câu lạc bộ Lao động

 

02a_resize.jpg

Nghệ sĩ nhiếp ảnh Võ An Ninh đang nhận xét ảnh của học trò

 

03a_resize.jpg

Một ảnh của học trò chụp tại cầu phao Chương Dương, Hà Nội năm 1983

 

04a_resize.jpg

Thầy giáo Phạm Thái Tri và học trò

 

05a_resize.jpg

Nghệ sĩ nhiếp ảnh Võ An Minh, Đinh Đăng Định cùng học trò

 

06a_resize.jpg

Thầy và trò lớp Nhiếp ảnh Câu lạc bộ Lao động

 

07a_resize.jpg

Lp hội viên đầu tiên của Câu lạc bộ Nhiếp ảnh Cung Văn hóa Lao động Việt – Xô năm 1985

Theo vapa