Học hành và thi cử thời xưa

Từ ngàn xưa xã hội Việt Nam rất coi trọng sự học nói chung và các nhà nho giáo nói riêng, phần đông quan lại đều tuyển chọn từ các nhà nho, dưới đây là các hình ảnh từ một học trò đến khi thành một vị quan.

11:11 - 10/11/2015

Từ ngàn xưa, do ảnh hưởng của Khổng Mạnh, xã hội Việt Nam rất coi trọng các nhà nho giáo. Phần đông những quan lại đều được tuyển chọn từ tầng lớp học thức này.

Dưới triều Nguyễn, cứ 3 năm thì triều đình lại mở khóa thi Hương ở các tỉnh lớn, ai dự thi cũng được, thí sinh trúng tuyển thì được gọi là Cử-Nhân (người được địa phương tiến cử với triều đình). Năm sau thì các Cử-Nhân vào Kinh để thi Hội và thi Ðình. Ai đậu khóa thi Hội thì được gọi là Thám Hoa, đậu khóa thi Ðình thì được gọi là Tiến-Sĩ (người có tầm học uyên bác), tên họ sẽ được khắc trên bảng vàng hay bia đá, rồi lưu lại cho muôn thế hệ sau. Các tân khoa này đều sẽ trở thành quan lại của triều đình nếu họ muốn. Sau đó họ sẽ được ngồi võng lọng rồi được binh lính đưa về làng xưa để "vinh qui bái tổ", một vinh dự tối cao mà ngày xưa tất cả các học trò đều mơ ước.

Từ ngàn xưa, đây là con đường duy nhất để đưa đến sự vinh quang nên phong tục này đã đi sâu vào tâm não của dân Việt, mãi đến ngày hôm nay sự suy nghĩ này vẫn còn tồn tại.

Sau đây là những hình ảnh hiếm hoi ghi chép lại một phong tục ngàn năm.

nho-si.jpg (51455 octets)

Một nhà nho hay anh học trò

 thay-giao.jpg (137225 octets)

Thầy đồ dạy học trò (trong một gia đình giàu?)

Thay_do.jpg (96880 octets)

Thầy đồ đang dạy học

Thay_giao.jpg (133591 octets)

Thầy giáo làng

Leu_chong_di_thi.jpg (76852 octets)

Lều chõng đi thi

Thi_sinh_70t.jpg (76017 octets)

Thí sinh 70 tuổi

examen-1897.jpg (123188 octets)

Các thí sinh đi vào quảng trường thi Nam Ðịnh (năm 1897), họ phải tự làm lều và đặt chõng để viết bài

Canh_thi_1895.jpg (163377 octets)

Một hình vẽ năm 1895 cho thấy cảnh các thí sinh đang làm bài

giam-khao-tran-si-trac.jpg (57432 octets)

Giám khảo Trần-Sĩ-Trác (1897)

...

 

giam-khao.jpg (87490 octets)

Hội đồng giám khảo (1897)

giam-khao1.jpg (57093 octets)

Hội đồng giám khảo (1897)

hoi-dong-thi.jpg (75088 octets)

Hội đồng giám khảo (1897)

nghe-ket-qua1.jpg (86424 octets)

Ngày kết quả, người đứng trên cao dùng loa để xướng danh người trúng tuyển (1897)

nghe-ket-qua.jpg (71377 octets)

Sĩ-tử và thân nhân đến nghe xướng danh (1897)

bang-vang-ghi-ten.jpg (70691 octets)

Tên người trúng tuyển được khắc trên bảng vàng (1897)

thi-dau.jpg (84504 octets)

Các tân khoa được ban mũ, áo, hia (1897)

ta-le.jpg (66180 octets)

Các tân khoa đến bái tạ tại văn miếu (1897)

hoc-tro-ta-on.jpg (75970 octets)

Các tân khoa cảm tạ Tổng Ðốc Nam Ðịnh (1897)

tan-khoa-du-tiec.jpg (90532 octets)

Các tân khoa được Tổng Ðốc thay mặt nhà vua ban yến (1897)

tan-khoa-dao-pho.jpg (72731 octets)

Các tân khoa được rước đi dạo phố để cho mọi người xem (1897)

ket-qua.jpg (52654 octets)

Xướng danh những người trúng tuyển